Orhan Pamuk
Śnieg
Wydawnictwo Literackie,
Kraków 2006
Laureat Nagrody Nobla z 2006 roku, turecki pisarz Orhan Pamuk jest zdobywcą wielu prestiżowych nagród, a jego książki przetłumaczono na 40 języków, w końcu mogli je poznać także czytelnicy w Polsce. Inne dostępne powieści tego autora to „Nazywam się Czerwień” i „Nowe życie”, autobiograficzny esej „Stambuł”.
„Śnieg” to wiernie oddająca realia współczesnego świata opowieść o zderzeniu Europy i islamskiej Turcji, dwóch filozofii życiowych, różnych religii, różnych postaw. Powieść stała się międzynarodowym bestsellerem, zyskała uznanie czytelników i krytyków. Margaret Atwood uznała ją nawet „jedną z najważniejszych książek naszych czasów”.
Do przygranicznego miasteczka Kars przybywa poeta Ka, samotnik, od wielu lat mieszkający w Niemczech. Z ramienia stambulskiej prasy ma zająć się sprawą wyborów na burmistrza i zagadkowych samobójstw kobiet. W Karsie mieszka piękna Ipek, dawna ukochana poety. Nieustannie padający śnieg odcina miasto od świata na trzy dni, to jednak wystarczy by rozegrało się tu wiele politycznych wydarzeń, zabójstw, napadów, strzelaniny, a w teatrze doszło do przewrotu wojskowego. Ka poznaje wszystkie ważne osoby lokalnej społeczności, przedstawicieli wszystkich poglądów, islamistów i zwolenników laicyzmu, szeicha Saadettina, legendarnego bojownika Granatowego, bandytę Demirkola, zaprzyjaźnia się z Necipem, uczniem szkoły koranicznej. W Karsie pod wpływem niezwykłego natchnienia tworzy cykl wierszy, które zapisuje w zielonym zeszycie. Ważną rolę odgrywa motyw śniegu. Poeta zostaje uwikłany w sprawy polityczne oraz uczuciowe, od jego decyzji zależy dalszy bieg zdarzeń. Historię Ka opowiada po latach przyjaciel Orhan, podążający jego śladami w poszukiwaniu zaginionych wierszy.
Pamuk ciekawie buduje narrację, stosuje pewne literackie chwyty. W przystępny sposób mówi o trudnych sprawach, konfrontacji Turcji z Zachodem, konflikcie laicyzmu z islamem, o skomplikowanej historii politycznej państwa. Buduje portret mieszkańców Karsu – różnorodnych pod względem narodowościowym, politycznym i religijnym. Prezentuje wewnętrzny świat poety Ka- kwestie wiary i niewiary, natchnienia, uczuć, przekonań, marzeń i lęków. Kreuje ciekawe postaci np. Kadife, Granatowego, pana Turguta.
Powieść jest wielowymiarowa, obfituje w motywy i wątki. Warto ją przeczytać nie tylko ze względu na Nagrodę Nobla.