Erich Fromm w eseju filozoficznym „Mieć czy być”(1976, pol. wyd. 1989) zgłębił problematykę dwóch sposobów egzystencji: posiadania i bycia. Wykazywał, że jedynie dzięki temu drugiemu modusowi, opartemu na empatii i miłości, człowiek może przetrwać we współczesnym świecie. Czy ten filozof ma rację?
Grupa Myslovitz w piosence o tytule zapożyczonym z tego dzieła poddaje w wątpliwość receptę Fromma:
„Kolejna strona mieć - czy być
Czy Erich Fromm wiedział jak żyć
W rzeczywistości ciągłej sprzedaży
Gdzie "być" przestaje cokolwiek znaczyć”
W czasach wszechogarniającej komercji i konsumpcjonizmu trudno wytrwać na pozycji człowieka, dla którego wartości intelektualne i moralne są ważniejsze od materialnych. Potrzeba posiadania nie jest tak do końca negatywną, ale trzeba uważać, by nie przekroczyć granicy, za którą wszystko jest na sprzedaż. Śpiewa o tym zespół De Mono: „Wszystko jest na sprzedaż/ Choć nie chcemy to świat nas zmusza,/(…)/ Wszystko jest na sprzedaż / Nawet wtedy, gdy chcesz inaczej/ Bo zawsze jest ktoś, kto chce zapłacić /(…)/ Wszystko ma swą cenę /Nawet jeśli w to nie wierzysz”. Złoty środek to najlepsze rozwiązanie na znalezienie sposobu egzystencji. Życie to nie zabawa i „piękniejsze jest niż śmierć”, więc „każdą swoją żywą częścią wybieram życie”, „Wiem, że dobrze jest być / I dobrze jest mieć”- stwierdza pojednawczo w utworze „Pryszcze” grupa Pidżama Porno.
Refleksji na temat frommowskiego dylematu nie brakuje w twórczości Kultu. W piosence „Komu bije dzwon” już sam fakt, że doczekało się szczęśliwie końca dnia i znowu można oglądać zachód słońca, to powód do radości, gdyż wielu nie miało takiego szczęścia, bo to im właśnie bił dzwon…. „Być czy mieć - takie dwa pytania/ Bliżej ku celom posiadania”, niestety nikt nie wie, jak długi żywot jest mu pisany, czy więc warto gromadzić dobra materialne? Samo życie jest wartością bezcenną: „Głowa do góry, gdy dzień wstaje rano/ Od tego są nogi, by łazić na nich /We dni, czy gorsze, czy lepsze /Ten jest ostatni, który nie pierwszy,” z tych słów bije optymizm i radość życia, znakomitą ilustracją jest postać Diogenesa( tak, tego starozytnego mędrca, który na swe lokum obral beczkę), który głosił wolność od dóbr materialnych. Naszą postawę ocenić będzie można dopiero z perspektywy końca życia, na razie możemy tylko pytać„ Który dzień będzie ten dzień ostatni / Byłem czy miałem - dwie zagadki”.
Na koniec nieco osobistych przemyśleń. Na pytanie, mieć czy być, odpowiem... MIEĆ- poczucie humoru, pogodę ducha, odwagę, honor, przyjaciół, rodzinę…, ale też BYĆ- uczciwym, dobrym, sprawiedliwym…. Natomiast w kwestii materialnej – miej tyle, ile jest niezbędne; uważaj, by chęć posiadania, nie przesłoniła ci tego, co jest w życiu najważniejsze. Zastanów się, czy masz czas korzystać z tego, co posiadasz, jeśli nie, to jaki jest sens w gromadzeniu dóbr? Bądź i miej, ale nie czyń z posiadania istoty i celu życia.