„ W systemie wartości człowieka nie ma nic ważniejszego - bardziej decydującego o jego rozwoju psychicznym i motywacjach - niż szacunek którym darzy on samego siebie". Nathaniel Branden
Poczucie własnej wartości jest to jak najbardziej realna, pochlebna opinia o sobie samym. Człowiek trafnie i uczciwie ocenia swoje możliwości, umiejętności, ale nie boi się próbować nowych rzeczy, nie zakłada z góry, że do czegoś kompletnie się nie nadaje. Odnosi się do samego siebie z sympatią i szacunkiem.
Brak akceptacji samego siebie i poczucia własnej wartości:
- powoduje niską samoocenę, nadmierny krytycyzm, obniżanie własnej wartości,
- odbiera radość życia,
- może doprowadzić do objawów psychosomatycznych i chorób.
- to błędne koło: ponieważ mam złą opinię na swój temat, nie staram się. W związku z tym inni źle mnie traktują. Odczytują mój pesymizm i apatię jako przejawy niekompetencji. Ich stosunek do mnie potwierdza moje kiepskie zdanie o sobie.
Droga Mamo, szanowny Tato - ciąży na Was wielka odpowiedzialność. To właśnie Wy, w ciągu kilku pierwszych lat życia Waszej pociechy, sprawiacie, czy będzie ona szczęśliwa w dorosłym życiu. Przez odpowiednie wzmacnianie swoim zachowaniem i słowami zachowań malucha albo budujecie w nim wiarę w siebie albo podcinacie skrzydła.
Kilka rad, co robić, żeby w naszym dziecku obudziło się poczucie własnej wartości i akceptacja samego siebie:
1. Wielka moc pochwały
Japończycy przeprowadzili badania na swoich pracownikach i odkryli, że pochwała działa na nich jak nagroda pieniężna, uaktywnia te same obszaru mózgu. Co z tego wynika, że słowa mają ogromną moc. Małe dziecko wielu rzeczy nie wie, nie potrafi samo ocenić, co jest dobre, co złe, co jest ładne, co brzydkie.
- Chwaląc pokazujesz, co jest pozytywne. Zawsze pochwal dziecko za: wysiłek, sukces, wytrwałość, dobre chęci, dobre uczynki, mądre słowa. Np. Kiedy maluch widząc jak sprzątasz chwyta szczotkę i też zaczyna zamiatać, nie mów - „Daj, mama zrobi lepiej", tylko „Widzę, ze się starasz. Świetnie pracujesz". Dziecko dostaje komunikat: ja też potrafię, jak coś robię, to inni to doceniają. Czy to nie świetna informacja dla młodego człowieka?
- Pochwała ma być adekwatna do sytuacji. Ma być informacją, a nie papką słowną, która powszednieje. Komunikaty: „Ślicznie to zrobiłeś", „Widać, ze się bardzo starałeś", muszą odnosić się do prawdziwego wysiłku. Dla sześciolatka pochwała "Ładnie założyłeś buciki" jest wątpliwą pochwałą, a czterolatek będzie dumny.
- Małe kobietki nabawiają się kompleksów w każdym wieku. Ja do tej pory pamiętam, jak przy jakiejś okazji moja mama stwierdziła (gdy miałam 5 lat), że mam krótką, grubą szyję. Tatusiu, mów córce komplementy, tak jak mówisz swojej małżonce.
2. Dziecko ma swoje życie
To dziecko musi samo wybierać swoje pasje. Rodzic może jedynie podpowiadać, jakie są możliwości. Pozwól synowi czy córce na samodzielną decyzję, czy woli uprawiać sport czy uczyć się gry na instrumencie. Nawet jeśli „od zawsze" marzyłeś, drogi Rodzicu, że Twój potomek zostanie siatkarzem, nie wywieraj presji.
3. Samodzielność drogą do samoakceptacji
Każde dziecko przechodzi etap „ja sam". Wspaniale. Pozwalaj maluchowi, żeby jak najwięcej czynności wykonywał samodzielnie. A starszemu dziecku pozwól uczyć się na własnych błędach. Niech samo dojdzie do tego, że każda decyzja niesie za sobą konsekwencje. Nie zakładaj z góry, że poniesie klęskę. „Nie uda Ci się" to słowa, które potem brzmieć mogą w uszach przez kilkanaście lat. Oczywiście nie zachęcaj do przedsięwzięć z góry skazanych na porażkę. Ale jeśli dziecko się uprze, kibicuj mu, trzymaj kciuki i bądź w pobliżu. Na wszelki wypadek.
4. Przytulaj, głaszcz, całuj.
Kontakt fizyczny jest niezbędny, żeby dziecko nabrało akceptacji samego siebie. Człowiek, który jest przytulany czuje się ważny i kochany. A skoro jest ważny dla dwóch najważniejszych autorytetów - mamy i taty, to jak dla siebie by nie mógł być? Wynagradzaj dziecko za odnoszone sukcesy przytuleniem. Pocieszaj dziecko, kiedy coś mu nie wyjdzie przytuleniem.
5. Stop przemocy.
Nic tak nie tłamsi ducha, nie poniża i nie odbiera godności jak przemoc. Nie bij, nie dawaj klapsów, nie krzycz, nie poniżaj, nie szarp, nie ciągnij za rękę (małe wrzeszczące dziecko ciągnięte za rączkę przez wściekłego rodzica - znajomy obrazek? Niby nic się nie dzieję, ale gdyby Ciebie ktoś siłą, wbrew Twojej woli dokądś prowadził. I to na oczach innych. Bezsilność i zniewolenie też są przyczyną kompleksów.). Więcej na ten temat:
Nie bij mnie, mamusiu...
Czasem bardzo ciężko jest zapanować nad emocjami, ale to Ty rodzicu jesteś osobą, na której leży odpowiedzialność za to, jak się sytuacja konfliktowa rozwija. Staraj się od najmłodszych lat rozwiązywać konflikty siłą spokoju i rozmową. Przemoc nie jest karą. Kara ma mieć aspekt wychowawczy. Ale to jest już całkiem odrębny temat:
Jak mądrze chwalić i karać?
Tekst wyróżniony przez redakcję