Jemy liście oczywiście
Nasza poczciwa zielona sałata to roślina jednoroczna z rodziny astrowatych. Wywodzi się z basenu Morza Śródziemnego, uprawiali ją już starożytni Grecy i Egipcjanie. Współcześnie znamy wiele odmian sałaty: lodowa, masłowa, rzymska, krucha, dębolistna… to „rodzina” sałaty siewnej (łac. Lactuca sativa). Poszczególne odmiany różnią się kształtem, kolorem i wielkością liści, a także smakiem.
Sałata jest uprawiana na polach i w ogródkach od wczesnej wiosny do późnej jesieni, a dzięki uprawom szklarniowym możemy cieszyć się nią przez cały rok. Najsmaczniejsze są młode listki, chociaż ciemnozielone liście zewnętrzne, które często odrzucamy przygotowując to warzywo do jedzenia, zawierają o wiele więcej wartościowych składników. Jeżeli sami hodujemy sałatę na działce musimy pamiętać, aby spożytkować zielone głowy i rozety zanim zaczną kwitnąć. Kwiatostanowe pędy sałaty sięgają nawet do wysokości 150 cm, a kwiaty są drobne, jasnożółte, samopylne.
Zdrowie na talerzu
Istnieje mit, że posiłek szczuplutkich modelek składa się ze szklanki wody i listka sałaty. Oczywiście, jest w tym znaczna przesada, ale przecież w każdej plotce, jest ziarnko prawdy. W tym przypadku prawdą jest, iż sałata ma niewiele kalorii, a dużo cennych składników, ważnych w prawidłowej diecie człowieka. Nie można żyć samą sałatą, jednak trzeba o niej pamiętać planując nasze codzienne menu.
Sałata zawiera dużo wody (ponad 90%), z tego względu ma niską wartość energetyczną: 100g dostarcza zaledwie 12 kcal. Cennym składnikiem jest zamaskowany barwnikiem zielonym, barwnik żółty, z którego nasz organizm wytwarza czynną witaminę A. Licznie reprezentowane są witaminy z grupy B, jest także witamina D, i E oraz kwas foliowy. Zawartość witaminy C nie jest zbyt duża, ale przy odpowiednim przyrządzaniu można ją prawie całkowicie zachować. Sałata jest bogatym źródłem żelaza, wapnia, magnezu i potasu, a także antyoksydantów takich jak karotenoidy, polifenolokwasy i flawonoidy. Oprócz ochrony przed wolnymi rodnikami zapewniają one wspomaganie układu krążenia. Trzeba też wspomnieć o błonniku, który ułatwia trawienie. Badania naukowe wskazują również sałatę jako warzywo działające uspokajająco i nasennie, oczywiście przy regularnym jedzeniu sporych porcji.
Walory estetyczne sałaty
Oprócz tego, że sałata jest zdrowa, stanowi świetny element dekoracyjny. Każde danie przystrojone zielonym dodatkiem zyska na wyglądzie, a listek sałaty dodany do kanapki zachęci nawet niejadka. Dzieciom do szkoły, czy mężowi do pracy róbmy więc kanapki z sałatą, w połączeniu z wędliną, żółtym serem i pomidorem smakuje wybornie, a przede wszystkim apetycznie wygląda. Pamiętajmy o sałacie przygotowując półmisek wędlin na przyjęcie, czy zwykłą kolację. Nie musimy wycinać kwiatków z rzodkiewki i zwierzątek z marchwi, różne gatunki sałat o rozmaitych kolorach i kształtach liści pozwolą nam również zaskoczyć gości ładną dekoracją przystawek.
Sałatowa etykieta, czyli jak postępować z królową
Kupując sałatę wybieramy tę o intensywnym kolorze, jędrnych, nie pożółkłych liściach. Uważamy, żeby delikatne warzywo nie pogniotło się wśród zakupów. Twarde odmiany sałaty, których nie zamierzamy zjeść w przeciągu kilku dni, lepiej nie myć. Możemy je przechowywać w lodówce nie dłużej niż tydzień. Poszczególne listki myjemy wtedy bezpośrednio przed spożyciem. Inne delikatne odmiany trzymamy umyte, osuszone, zapakowane w pojemniku w lodówce na dolnej półce. Zachowują świeżość do paru dni.
Przeznaczoną do zjedzenia sałatę wkładamy do bardzo zimnej wody, aby zjędrniała i stała się smaczniejsza, a potem dokładnie otrząsamy z nadmiaru wody i osuszamy- na czystej ściereczce, papierowymi ręcznikami albo w specjalnej suszarce do sałaty. Niewybaczalnym błędem jest krojenie liści! Sałatę rwiemy na drobniejsze kawałki palcami, jedynym wyjątkiem jest odmiana lodowa, do której możemy przystąpić z nożem.
Smacznego
Sałatę możemy podawać i jeść do wszystkiego. Najczęściej przygotowujemy ją ze śmietaną jak dodatek do ziemniaków i mięsa, ale także w połączeniu z innymi warzywami jako składnik sałatki. Sałata dobrze komponuje się zarówno z lekkimi sosami typu winegret, jak i ciężkimi majonezowymi. Oto garść przepisów z zielona królową w roli głównej:
Młoda sałata z sosem z oleju
Ułożyć w salaterce porwane liście sałaty. Wymieszać dokładnie 3-4 łyżki oleju ze szczyptą soli i odrobiną soku z cytryny lub szczyptą kwasu cytrynowego. Polać sosem sałatę. Posypać posiekanym koperkiem, szczypiorkiem, lub pietruszką.
Sałata tradycyjna z jajkami
Ułożyć w salaterce porwane liście sałaty masłowej. Kilka łyżek śmietany wymieszać ze szczyptą soli, odrobiną cukru, odrobiną soku z cytryny lub szczyptą kwasu cytrynowego. Polać sosem sałatę. Posypać pokrojonymi w grubą kostkę jajkami na twardo ( 2-3 jajka, po ugotowaniu wystudzić). Można posypać zieleniną.
Sałata po staropolsku
Ułożyć w salaterce porwane liście sałaty. Drobno pokrojoną słoninę (4 dag) smażyć na patelni do lekkiego zrumienienia skwarek. Skwarki oddzielić, a do przestudzonego, ale jeszcze ciepłego tłuszczu dodać 1 łyżkę soku z cytryny lub takiej „mikstury”: szczyptę kwasku cytrynowego rozpuścić w 2 łyżkach wody. Dodać soli i cukru do smaku. Polać sosem sałatę, posypać skwarkami.
Sałata z sosem majonezowym
Dorodną główkę sałaty (oczywiście umytą i osuszoną) podzielić na części, ułożyć w salaterce i lekko rozchylić. 2-3 łyżki majonezu wymieszać z 2 łyżkami śmietany lub kefiru. Tuż przed podaniem sałatę lekko posolić, polać sosem, posypać posiekanym koperkiem. Udekorować cząstkami pomidora i jajka na twardo.
Zobacz także:
Co powinnaś wiedzieć o wartościach odżywczych
Zdrowie w pięciu porcjach
Przepisy na sałatki
By w lodówce się nie psuło
Artykuł naszej Internautki: Agnesto