Czy mleko jest zdrowe?
Mleko zawiera w swym składzie składniki odżywcze niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu: pełnowartościowe białko, cukier mlekowy (laktoza), tłuszcz, sole mineralne (przede wszystkim dobrze przyswajalny wapń oraz fosfor, potas, sód, magnez i in.) oraz witaminy (B2, B12 i PP oraz tłuszczorozpuszczalne A, D, E, K, pełniące także rolę antyoksydantów). Ponad to jest bogate w cały szereg związków jak: immunoglobuliny, hormony, czynniki wzrostowe, enzymy oraz inne aktywne biologicznie białka.
Mleko ma także właściwości odtruwające organizm oraz regulujące trawienie.
Pomimo tylu dobroczynnych cech jakie ma w sobie ten biały napój, spożycie mleka w ciągu ostatnich lat stale spada. Przez co, m.in. zmniejsza się szansa na zaspokojenie zapotrzebowania organizmu na wapń (przeciętny Polak zaspokaja dobowe zapotrzebowanie na ten minerał w ok. 55 %). Dzieje się tak za sprawą rewolucyjnych tez wysuwanych przez wielu badaczy, niestety nie zawsze wiarygodnej reputacji. Przytaczane przez nich badania dotyczą przede wszystkim niekorzystnego wpływu mleka na stan naszego kośćca, oczu (z zapaleniem rogówki oka włącznie) oraz powodowanie nieodwracalnych zmian w układzie naczyniowo-sercowym. Artykuły krzyczące „Mleko cichy zabójca” robią furorę!
Czym uzasadniane są te rewolucje? Co się stało, że kiedyś zmuszano nas do picia co najmniej szklanki gorącego mleka dziennie, a dziś namawia się do porzucenia całkowicie tego napoju i neguje się jego dobroczynne właściwości?
Oto kilka zarzutów wysuwanych przeciw mleku:
- Człowiek, podobnie jak pozostałe ssaki, przystosowany jest do spożywania mleka tylko w okresie niemowlęcym. Poza tym, każdy gatunek ssaków powinien pić mleko tylko swojego gatunku, i tak: mleko krowie jest dla krów a mleko, a ludzkie dla ludzi. Dlatego według niektórych niefizjologiczne jest picie mleka pochodzącego od innych gatunków oraz picie mleka po okresie niemowlęcym.
- Pod lupę brany jest skład mleka, głównie tłuszcz. Zawartość tłuszczu w mleku waha się od 2,7 - 5,5 %, jednak w procesie technologicznym jest on normalizowany, w tej chwili na półkach sklepowych stoi mleko o zawartości tłuszczu 0 %, 0,5 %, 1,5 % 2 % oraz 3,2 %. Skład tłuszczu mleka, to tłuszcze nasycone, cholesterol oraz kwasy: linolowy, linolenowy i arachidowy, które stanowią grupę niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych. Jednak zastrzeżenia budzą wyłącznie kwasy nasycone, wpływające negatywnie na stan naszego serca oraz predyspozycję do nadwagi (w 100 g mleka 2% jest zaledwie 1,19 g tłuszczów nasyconych!).
- Powoduje nietolerancję laktozy. Z badań wynika, że prawie 20 % polskich dzieci oraz ok. 25 % dorosłych ma niedobór laktazy (enzymu trawiącego laktozę). W takim przypadku spożycie produktów zawierających laktozę prowadzi do nadmiernej produkcji gazów, co objawia się wzdęciami, bólami brzucha i biegunką. Objawy te mogą ujawniać się nawet po wielu latach picia mleka. Jednak pamiętajmy, że pijąc regularnie choćby niewielką ilość mleka (np. jako dodatek do kawy) jest bardzo minimalne ryzyko zaniknięcia tego enzymu. Zależy to przede wszystkim od indywidualnych różnic mikroflory jelitowej każdego z nas. Warto także pamiętać, że na rynku występują mleka o obniżonej zawartości laktozy, które z powodzeniem mogą pić osoby z jej nietolerancją, podobnie jak napoje mleczne fermentowane (kefiry, jogurty), ponieważ produkty te poddane fermentacji zawierają mniej laktozy, a zawarte w nich bakterie są dodatkowo zdolne do wytworzenia laktazy trawiącej cukier mleczny.
- Powoduje nadciśnienie. Tu z kolei winą obarcza się pewne frakcje białka, które mają powodować wzrost ciśnienia tętniczego. Jednak z drugiej strony zdrowe mleko zawiera wapń, który w połączeniu z witaminą D bierze udział w regulacji ciśnienia tętniczego krwi. Dzięki właściwościom obniżającym ciśnienie krwi oraz zawartości niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych mleko bierze udział w zapobieganiu takim chorobom jak: miażdżyca, choroba wieńcowa, czy też zawał.
Jak rozpoznać prawdę od fałszu, nie popaść w paranoje i zachować zdrowy rozsądek? Umiarkowane picie mleka nie ma żadnych negatywnych skutków dla naszego zdrowia. Jeśli nie cierpimy na alergię lub nietolerancję mleka, nie stanie nam się nic złego, gdy wypijemy szklankę lub dwie mleka dziennie. Natomiast dla wszystkich, którzy mimo wszystko mają pewne wątpliwości i nie są do końca przekonani o dobroczynnych właściwościach mleka mam dobrą wiadomość: mleko z powodzeniem można zastąpić jogurtem, kefirem, koktajlem mlecznym lub też serem żółtym czy twarogiem. Pamiętajmy jednak, aby sięgać po napoje mleczne naturalne, bez wsadu owocowego czy środków słodzących. Lepiej samemu dodać świeże lub mrożone owoce i sporządzić wartościowy napój.
Drugą ważna sprawą jest zawartość tłuszczu, dla zdrowego dorosłego człowieka dbającego o zdrowie najbardziej optymalną jest 1,5 - 2 %. Pamiętajmy, że w mleku jest dużo witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, które bez jego obecności nie zostaną wykorzystane.
Tekst wyróżniony przez redakcję