W dobie kultu szczupłej sylwetki o zaburzeniach odżywiania mówi się dużo. Anoreksja i bulimia zrujnowały zdrowie niejednej młodej kobiety (choć i mężczyźni zapadają na te choroby), lecz oprócz nich występują jeszcze inne zaburzenia, jak otyłość na tle psychicznym albo kompulsywne objadanie się. Jakie czynniki sprawiają, że jesteśmy bardziej podatne na te choroby, kiedy zgłosić się do psychologa i na jakie pytania odpowiedzieć sobie przed przystąpieniem do odchudzania - o tym opowiedziała nam w krótkim wywiadzie nasza specjalistka Justyna Domanowska - Kaczmarek.
Redakcja w-spodnicy.pl: W jaki sposób dzielimy typy osobowości ze względu na sposób odżywiania?
Justyna Domanowska - Kaczmarek: Są różne publikacje na ten temat. Jednak nie są one z zakresu wiedzy psychologicznej. Ja pokusiłabym się o podział dychotomiczny: na osoby, które jedzeniem dbają o siebie i na takie, które jedzeniem robią sobie krzywdę.
Jak dokładniej scharakteryzowałaby pani ten drugi typ?
To osoby z wszystkimi rodzajami zaburzeń odżywiania, którymi są: anoreksja, bulimia, kompulsywne objadanie się, otyłość o podłożu psychologicznym oraz wszystkie te osoby, które nie mają problemów psychicznych, natomiast nie dbają o siebie, oferują sobie byle jakie jedzenie, doprowadzając swoje ciało do choroby.
Jakie cechy osobowości mogą mieć wpływ na rozwój zaburzeń?
Odpowiedzi na to pytanie należy szukać w publikacjach naukowych, ogólnie można powiedzieć, że są pewne zestawy cech osobowościowych i temperamentalnych, które predysponują do takich zaburzeń. Można powiedzieć, że są to osoby, które mają słaby kontakt z ciałem, trudności w przeżywaniu emocji, niskie poczucie własnej wartości (przy czym ten wymiar może być też skutkiem, np. otyłości mającej swój początek w dzieciństwie).
W jaki sposób otoczenie przyczynia się do rozwoju zaburzeń odżywiania?
Są dwa wymiary: pierwszy, wymiar rodzinny i drugi, kulturowy/środowiskowy. W wymiarze rodzinnym chodzi o relacje panujące w rodzinie, znaczenie jedzenia, które często pełni formę symbolicznej komunikacji, poziom napięcia w rodzinie, waga jaką przywiązuje się do figury i jeszcze wiele innych zmiennych. Wymiar kulturowy/środowiskowy to wszystko, co łączy się z rozumieniem kobiecości w aspekcie figury, wyglądu, szeroko pojętej atrakcyjności fizycznej.
Wspomniała pani, że jednym z rodzajów zaburzeń jest kompulsywne objadanie się. Czym się ono charakteryzuje? Jak się objawia?
W odpowiedzi przytoczę pytania, jakie ułożyłam dla "Gazety Wyborczej":
1. Czy jesz, mimo że nie jesteś głodny?
2. Czy jesz wtedy, kiedy odczuwasz trudne emocje?
fot.Panthermedia.net
3. Czy twoje myśli zaprząta temat jedzenia, wagi, diety, odchudzania?
4. Czy czujesz się zmęczony myśleniem o jedzeniu i odchudzaniu, a jednocześnie nie możesz przestać się odchudzać?
5. Czy jesz więcej, niż jest potrzebne twojemu organizmowi?
6. Czy traktujesz jedzenie jako antidotum na różnego rodzaju trudności i niepowodzenia?
7. Czy po jedzeniu odczuwasz lęk, wyrzuty sumienia, złość na siebie?
8. Czy myślisz o sobie źle, ponieważ ważysz więcej, niż byś chciał?
9. Czy bliskie ci osoby zwracały ci uwagę, że jesz za dużo, za szybko, nie rejestrujesz tego, co bierzesz do ust?
10. Czy jesteś zmęczony wieloletnim borykaniem się z tematem wagi/nadwagi/diety? Czy pojawiają się u ciebie uczucia złości i bezradności?
11. Czy liczysz, że kiedy schudniesz, twoje życie się odmieni?
12. Czy odkładasz różne życiowe przedsięwzięcia do czasu, kiedy schudniesz?
Jeżeli większość odpowiedzi brzmi TAK, to sygnalizuje to problem z jedzeniem, który wymaga psychoterapii.
Jakich rad udzieliłaby pani osobie, która nie jest chora lub jeszcze nie jest chora, ale zauważa u siebie podobne zachowania? W jaki sposób może nad sobą zapanować?
Moją radą jest odpowiedzieć sobie na poniższe pytania - przed kolejną próbą odchudzania (to także pytania ułożone dla "GW"):
1. Dlaczego chcę ważyć mniej? Co dzięki temu zyskam?
2. Jakie będą prawdopodobne koszty, które przyjdzie mi zapłacić za obniżenie wagi? Co będzie szczególnie trudne?
3. Po czym poznam, że osiągnąłem dobrą dla mnie wagę?
4. Co wiem o sobie z poprzednich prób odchudzania, co może mi pomóc?
5. Co, kto, jakie sytuacje będą sabotować moje wysiłki? Jak mogę się przed nimi zabezpieczyć?
6. Z czyjego wsparcia/pomocy będę korzystać w trakcie odchudzania?
7. Co będzie mnie motywować, gdy będzie trudno?
8. Jaki rodzaj ruchu lubię najbardziej? Jak chcę się ze sobą umówić w tej sprawie?
9. Kto będzie mi doradzał od strony żywieniowej? Skąd będę czerpać wiedzę, wsparcie i inspiracje?
10. Co będę robić, żeby zmiana nawyków żywieniowych i wagi była trwała i już na zawsze?
Jeżeli ktoś ma za sobą wielokrotne próby odchudzania i poczucie, że nie potrafi nad sobą zapanować (a stosuje racjonalną i zdrową dietę) to warto skorzystać z pomocy psychologa zamiast fundować sobie kolejną porażkę.
Jednym z wymienionych zagadnień jest pytanie o motywację. Czym się mamy motywować, aby odnieść najlepsze rezultaty?
Jest to kwestia indywidualna, można wyróżnić dwa główne źródła motywacji: motywację prozdrowotną i motywację związaną z atrakcyjnością fizyczną. Badania jednoznacznie wskazują, że motywacja prozdrowotna jest silniejsza i daje lepsze efekty.
Dziękuję za rozmowę.
Przeczytaj także, DLACZEGO SZCZUPŁE DZIEWCZYNY CZUJĄ LĘK PRZED PRZYTYCIEM
Kiedy mamy do czynienia z NIEBEZPIECZNYM ODCHUDZANIEM